Alcohol en gewicht: dat gaat niet alleen om calorieën

Mijn eerste echte eyeopener over alcohol had niets te maken met een fikse kater, controleverlies of ‘te veel drinken’. Maar met afvallen.

Het gebeurde op een moment waarop ik juist dacht goed bezig te zijn. Ik was aan het afvallen. Ik hield mijn eten bij, sportte, maakte bewuste keuzes. En toch merkte ik iets raars: op dagen dat ik wist dat ik ’s avonds wijn wilde drinken, ging ik overdag calorieën sparen omdat ik ruimte wilde laten voor lekker wijntjes drinken ‘s-avonds.

Dat moment bleef in m’n hoofd hangen. Ineens zag ik hoe alcohol zich had genesteld in mijn keuzes, iets waar ik mijn gedrag omheen organiseerde. Dat was het begin van een onderzoek. Welk effect heeft alcohol op mijn lijf buiten dat het calorieën toevoegt?

Alcohol is geen “gewone” calorie

Alcohol is voor het lichaam een toxische stof die met voorrang moet worden afgebroken. Zodra er alcohol in je bloed zit, zet je lichaam andere processen tijdelijk op pauze. Ook vetverbranding.

Je lever krijgt één duidelijke opdracht: eerst de alcohol wegwerken. Pas daarna is er ruimte voor vetverbranding, herstel en regulatie. En dat gebeurt al bij kleine hoeveelheden.

Voor vrouwen is dit extra relevant. Ons hormonale systeem is gevoeliger voor verstoringen, zeker naarmate we ouder worden. Alcohol beïnvloedt onder andere insuline, cortisol en oestrogeen, allemaal spelers die direct te maken hebben met vetopslag, vooral rond de buik.

Zo frustrerend!

Sommige vrouwen die hiermee worstelen, doen juist alles goed.

Ze eten gezond. Ze bewegen. Ze letten op suiker. Ze slapen op tijd. En toch blijft dat buikvet zitten. En dan is het alsof je lichaam gewoon niet meewerkt.

En dan begint de zelfkritiek:
Ik moet strenger zijn!
Kom op, discipline meid!
Ik moet gewoon minder eten. Punt uit!

Maar wat als discipline niet je probleem is?

Alcohol vertraagt vetverbranding niet alleen op het moment dat je drinkt. Het heeft een domino-effect: slechtere slaap, meer stresshormonen, schommelingen in bloedsuiker.

De dag erna heb je minder energie, waardoor je lichaam opnieuw minder geneigd is om vet te verbranden en meer om vast te houden.

Dat patroon is subtiel. Het sluipt erin. En juist daarom zien we het vaak over het hoofd.

“Maar ik drink niet zo veel”

Het gaat hier niet per se over excessen. Het gaat over regelmaat. Over een paar glazen per week. Over ‘gezellig meedoen’. Over iets wat sociaal zo normaal is geworden dat we het niet meer analyseren.

We merken pas wat alcohol doet met ons gewicht als ze we tijdelijk stoppen. Niet omdat we ineens minder eten, maar omdat ons lichaam weer toe komt aan reguleren, herstellen, verbranden in plaats van alcohol opruimen.

Wat er gebeurt als je stopt (of pauzeert)

Als alcohol wegvalt, verandert er iets fundamenteels. Niet alleen op de weegschaal.

De slaap wordt dieper. De stressreacties nemen af. De bloedsuiker wordt stabieler. En de vetverbranding krijgt weer een kans om op gang te komen.

Niet altijd, maar meestal, ervaar je dat afvallen of op gewicht blijven ineens veel makkelijker gaat. Je lichaam werkt weer mee.

Je hoeft (nog) niet te stoppen.

Dit is een uitnodiging om eerlijk te kijken, niet per se om per direct te stoppen. Begrijpen wat alcohol met je lijf en je brein doet is een goed begin van bewuster omgaan met alcohol.

En wie weet doe je binnenkort mee aan Het Alcohol Experiment waarin je in 12 weken de regie terug pakt op alcohol.

Ez - initiatiefnemer van KlaarWakker